Urlop może być czasem prawdziwej regeneracji. Pozwala zwolnić tempo, zmienić otoczenie, nadrobić sen i odzyskać energię. Czasem jednak, mimo wypoczynku, po powrocie do codzienności nadal towarzyszą nam zmęczenie, napięcie i trudności z odnalezieniem się w pracy. Warto wtedy na chwilę się zatrzymać i zastanowić, czy organizm nie wysyła sygnałów, których nie należy ignorować.
W poprzednich materiałach przypominaliśmy, jak ważny jest prawdziwy odpoczynek oraz jak spokojnie wrócić do obowiązków po urlopie. Warto jednak pamiętać, że regeneracja nie zawsze oznacza, że wszystkie skutki długotrwałego przeciążenia znikną wraz z końcem wakacji.
Stres nie zawsze jest naszym wrogiem
Stres jest naturalną reakcją organizmu. W określonych sytuacjach może mobilizować do działania, pomagać skoncentrować się na zadaniu i skutecznie radzić sobie z wyzwaniami. Problem pojawia się wtedy, gdy napięcie trwa zbyt długo, a organizm nie ma wystarczającej możliwości regeneracji. Przewlekłemu stresowi mogą sprzyjać m.in. nadmierne obciążenie obowiązkami, presja czasu, długie godziny pracy, brak wpływu na sposób wykonywania zadań czy niewystarczające wsparcie. Dlatego tak ważne jest nie tylko to, jak sami radzimy sobie ze stresem, ale również sposób organizacji pracy i warunki, w jakich ją wykonujemy.
Kiedy warto się zatrzymać?
Każdy może mieć gorszy dzień, odczuwać chwilowe zmęczenie czy zniechęcenie. Nie oznacza to od razu wypalenia zawodowego. Warto jednak zwrócić uwagę na sygnały, które utrzymują się przez dłuższy czas.
Zwróć uwagę, jeśli zauważasz u siebie:
- mimo odpoczynku nadal odczuwasz ciągłe wyczerpanie,
- coraz trudniej jest Ci skoncentrować się nawet na prostych zadaniach,
- obowiązki, które wcześniej nie sprawiały trudności, zaczynają wymagać coraz większego wysiłku,
- coraz częściej reagujesz rozdrażnieniem, zniechęceniem lub napięciem,
- zauważasz, że popełniasz więcej błędów,
- tracisz satysfakcję z wykonywanej pracy,
- coraz trudniej jest Ci znaleźć w pracy zaangażowanie i poczucie sensu.
Światowa Organizacja Zdrowia określa wypalenie zawodowe jako zespół wynikający z przewlekłego stresu w miejscu pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić. Charakteryzuje się ono wyczerpaniem, zwiększonym dystansem psychicznym do pracy lub negatywnym nastawieniem do niej oraz obniżonym poczuciem skuteczności zawodowej. Wypalenie odnosi się przy tym konkretnie do kontekstu zawodowego.
Nie czekaj, aż „samo przejdzie”
Długotrwałego przeciążenia nie warto bagatelizować. Pierwszym krokiem może być zastanowienie się, co w codziennej pracy jest największym źródłem napięcia i czy są elementy, które można zmienić lub lepiej zorganizować.
Warto:
- ustalać realne priorytety i nie próbować robić wszystkiego jednocześnie,
- korzystać z przysługujących przerw i czasu na regenerację,
- dbać o sen, aktywność fizyczną i odpoczynek także poza urlopem,
- rozmawiać o trudnościach i korzystać ze wsparcia innych,
- sygnalizować problemy związane z nadmiernym obciążeniem lub organizacją pracy.
Jeżeli trudności utrzymują się przez dłuższy czas i wyraźnie wpływają na codzienne funkcjonowanie, warto poszukać profesjonalnego wsparcia. Dbanie o własne zdrowie i dobrostan nie jest oznaką słabości, lecz ważnym elementem odpowiedzialnego podejścia do pracy i samego siebie.
Zdrowa praca potrzebuje miejsca na regenerację
Odpoczynek jest ważny, ale nie powinien być jedynym sposobem radzenia sobie z długotrwałym stresem. Dobra organizacja pracy, odpowiednie obciążenie obowiązkami, możliwość regeneracji i wsparcie w miejscu pracy mają znaczenie dla dobrostanu pracowników. WHO podkreśla również, że działania na rzecz zdrowia psychicznego w pracy powinny obejmować zarówno profilaktykę zagrożeń psychospołecznych i odpowiednią organizację pracy, jak i wsparcie pracowników.
Wakacje mogą naładować baterie. Spokojny powrót do obowiązków może pomóc zachować zdobytą energię. Jeśli jednak mimo odpoczynku zmęczenie, napięcie i zniechęcenie nie ustępują, warto się zatrzymać i poszukać ich przyczyny.
Bo troska o siebie nie kończy się wraz z ostatnim dniem urlopu. To codzienna inwestycja w zdrowie, dobre samopoczucie i bezpieczną pracę.
Bibliografia:
- H. Sęk (red.), Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
- C. Maslach, M.P. Leiter, Prawda o wypaleniu zawodowym. Co zrobić ze stresem w organizacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.
- Materiały i publikacje Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego dotyczące stresu psychospołecznego i wypalenia zawodowego.
Opracowała Wioletta Natkaniec – koordynator programu profilaktycznego w OIP Katowice „Przeciwdziałanie negatywnym skutkom stresu w pracy”