Wrzesień, obchodzony jako Światowy Miesiąc Choroby Alzheimera, to czas zwrócenia szczególnej uwagi na wyzwania, z jakimi mierzą się osoby chore oraz ich rodziny. Choroba Alzheimera jest jedną z najczęstszych przyczyn utraty samodzielności przez osoby starsze, a sprawowanie opieki nad bliską osobą często wymaga pogodzenia obowiązków rodzinnych z aktywnością zawodową.
Jak skutecznie łączyć pracę z opieką nad rodzicami lub innymi członkami rodziny wymagającymi wsparcia? Jakie rozwiązania przewidują przepisy prawa pracy, aby ułatwić pracownikom wykonywanie obowiązków opiekuńczych?
Zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej
Pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy, w wymiarze 2 dni albo 16 godzin, z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. W okresie tego zwolnienia od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia.
Pracodawca jest obowiązany udzielić zwolnienia od pracy, na wniosek zgłoszony przez pracownika najpóźniej w dniu korzystania z tego zwolnienia.
Ruchomy rozkład czasu pracy
Rozkład czasu pracy może przewidywać różne godziny rozpoczynania pracy w poszczególnych dniach lub przedział czasu, w którym pracownik decyduje o godzinie rozpoczęcia pracy. Ruchomy rozkład czasu pracy ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi, w porozumieniu zawieranym z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy – jeżeli u pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe albo na pisemny wniosek pracownika.
Indywidualny rozkład czasu pracy
Na pisemny wniosek pracownika pracodawca może ustalić indywidualny rozkład czasu pracy w ramach systemu czasu pracy, którym pracownik jest objęty. Indywidualny rozkład czasu pracy określa godziny rozpoczynania i kończenia pracy odmiennie niż rozkład obowiązujący pozostałych pracowników.
Praca zdalna
Praca może być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika. Uzgodnienie dotyczące wykonywania pracy zdalnej może nastąpić przy zawieraniu umowy o pracę albo w trakcie zatrudnienia, również na wniosek pracownika złożony w postaci papierowej lub elektronicznej.
Pracownik sprawujący opiekę nad członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, może złożyć wniosek o wykonywanie pracy zdalnej. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić taki wniosek, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. Pracownik może również wystąpić z wnioskiem o wykonywanie pracy zdalnej okazjonalnej w wymiarze do 24 dni w roku kalendarzowym.
Urlop opiekuńczy
Pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego urlop opiekuńczy, w wymiarze 5 dni, w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny lub zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.
Urlopu udziela się na wniosek pracownika złożony w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie nie krótszym niż 1 dzień przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu.
Okres urlopu opiekuńczego wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Za czas korzystania z urlopu opiekuńczego pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.
Zasiłek opiekuńczy z ubezpieczenia chorobowego
Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Za członków rodziny uważa się m.in. małżonka, rodziców, teściów, dziadków, wnuki oraz rodzeństwo, pod warunkiem że w okresie sprawowania opieki pozostają z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.
Zasiłek opiekuńczy przysługuje przez okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki, niedłużej jednak niż przez 14 dni w roku kalendarzowym. Limit ten stosuje się niezależnie od liczby osób uprawnionych do zasiłku oraz liczby członków rodziny wymagających opieki. Okres zasiłkowy jest liczony w dniach kalendarzowych, obejmujących soboty, niedziele i święta.
