• RSS
  • Wersja tekstowa

Państwowa Inspekcja Pracy

30.08.2022

Cykl porad nt. „Szczególnych sytuacji stresujących – trauma w pracy” część V

cykl porad na temat szczególnych sytuacji stresujących - trauma w pracy - część V
 

Trauma w pracy

Szczególnym rodzajem stresu jest stres traumatyczny, czyli sytuacje zagrożenia zdrowia i życia. Do sytuacji traumatycznych zalicza się nie tylko uczestniczenie w dramatycznym wydarzeniu, ale również uzyskanie informacji o zagrożeniu życia, o gwałtownej śmierci lub zranieniu bliskiej osoby.

W pracy zawodowej stres traumatyczny dotyka uczestników lub świadków wypadków, katastrof technologicznych, budowlanych lub przemocy fizycznej.

Biologicznie uwarunkowana reakcja na takie wydarzenia wiąże się z silnym pobudzeniem fizjologicznym, którego zadaniem jest gromadzenie energii i zasobów potrzebnych do biologicznego przetrwania organizmu. W przypadku niektórych osób reakcja nie wygasza się z czasem, na skutek czego następuje rozwój zaburzeń zdrowia psychicznego:

  • zaburzenia ostrego stresu (szok psychiczny),
  • zaburzenia po stresie traumatycznym (PTSD).

Reakcję na wydarzenie traumatyczne cechuje intensywny strach, poczucie bezradności lub zgrozy. Osoba, u której rozwinie się zaburzenie ostrego stresu doświadcza poczucia braku kontaktu ze swoim ciałem, otaczający świat postrzega jako nierealny, podobny do snu, utrzymuje się u niej bezradność i poczucie winy za przeżycie. Często występuje też impulsywność i ryzykowne zachowanie. Na ogół jest to krótkotrwałe zaburzenie, doświadczane podczas urazu lub bezpośrednio po nim, trwa co najmniej dwa dni i albo zanika w ciągu czterech tygodni po zdarzeniu urazowym, albo zmianie ulega rozpoznanie.

Cechy charakterystyczne zaburzenia po stresie traumatycznym to:

  • powtarzające się ponowne przeżywanie urazu w natrętnych wspomnieniach lub snach, na które nie ma się wpływu,
  • odrętwienie i otępienie emocjonalne,
  • poczucie izolacji względem innych ludzi,
  • brak reakcji w stosunku do otoczenia,
  • brak odczuwania przyjemności,
  • unikanie aktywności i sytuacji przypominających uraz.

Często towarzyszy temu strach i unikanie symboli przypominających o urazie. Niekiedy mogą występować gwałtowne, ostre ataki strachu, paniki i agresji, wyzwalane przez bodźce związane z nagłym przypomnieniem sobie lub „przeżyciem na nowo” sytuacji urazowej, bądź reakcji na nią. Towarzyszy temu zazwyczaj stan nadmiernego autonomicznego pobudzenia, wzmożonej czujności, uwrażliwienia na bodźce i bezsenność. Lęk i depresja są także związane z wymienionymi objawami.

Doświadczenie stresu traumatycznego powoduje pojawienie się objawów, które utrudniają codzienne funkcjonowanie oraz pogarszają stan psychiczny. Z punktu widzenia pracy zawodowej może mieć to istotny wpływ na bezpieczeństwo pracy. W związku z tym, że definicja traumy obejmuje również bycie świadkiem lub uzyskanie informacji o zagrożeniu życia, o gwałtownej śmierci lub zranieniu bliskiej osoby, wiedza na temat takich doświadczeń pracowników powinna być szczególnie istotna dla przełożonych.

Jeśli wiesz, że pracownik mógł doświadczyć stresu traumatycznego, możesz:

  • udzielić wsparcia psychologicznego, okazać zrozumienie, w tym udzielić dni wolnych od pracy na prośbę pracownika,
  • jeśli to konieczne z punktu widzenia bezpieczeństwa procesu pracy – czasowo odsunąć pracownika od pracy na stanowisku, na którym wymagana jest pełna sprawność psychomotoryczna,
  • w uzasadnionym przypadku skierować pracownika na dodatkowe badania okresowe

 

Materiał opracowany na podstawie: wydawnictwa Głównego Inspektoratu Pracy „Stres w pracy” – poradnik dla pracodawcy autorstwa Agnieszki Kaszubskiej, Dorota Merecz „Profilaktyka psychospołecznych zagrożeń w miejscu pracy – od teorii do praktyki”. Podręcznik dla psychologów, Oficyna Wydawnicza Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź 2011, Janusz Heitzman „Zaburzenia po stresie traumatycznym – praktyka kliniczna i opiniowanie, w: „Psychiatria po Dyplomie”, Tom 7, Nr 5, 2010.

Wioletta Natkaniec – Główny specjalista, koordynator programu prewencyjnego „Przeciwdziałanie negatywnym skutkom stresu w miejscu pracy” w Okręgowym Inspektoracie Pracy w Katowicach.   

autor: WN

GIP Przejdź do GIP Porady prawne