Nie czekaj, aż praca zacznie odbierać Ci energię!
14 września obchodzimy Dzień Walki z Wypaleniem Zawodowym. To dobra okazja, by przypomnieć, że wypalenie zawodowe nie pojawia się nagle. Zwykle jest procesem, który rozwija się stopniowo, gdy przez dłuższy czas wymagania związane z pracą przewyższają możliwości radzenia sobie z nimi.
Skąd bierze się wypalenie zawodowe?
Przyczyn może być wiele. Długotrwałe przeciążenie obowiązkami, presja czasu, nadmierna odpowiedzialność, brak wpływu na sposób wykonywania pracy, niewystarczające zasoby i wsparcie, niejasny podział zadań czy trudne relacje w zespole mogą powodować chroniczny stres. Nie bez znaczenia jest również brak możliwości odpoczynku i regeneracji oraz sytuacja, w której praca zaczyna zajmować coraz więcej przestrzeni w życiu.
Wypalenie nie jest więc wyłącznie kwestią indywidualnej odporności pracownika. Znaczenie mają także warunki, w jakich pracujemy, sposób organizacji pracy i relacje panujące w miejscu pracy. Dlatego przeciwdziałanie wypaleniu powinno być zadaniem zarówno pracownika, jak i pracodawcy.
Warto zwrócić uwagę na pierwsze sygnały
Początkowo mogą wydawać się zwykłym zmęczeniem. Coraz trudniej jednak odpocząć, pojawia się niechęć do pracy, spadek motywacji i satysfakcji z wykonywanych zadań. Z czasem może dochodzić do poczucia wyczerpania emocjonalnego, dystansowania się od pracy i innych osób, rozdrażnienia, problemów z koncentracją czy poczucia, że wykonywane obowiązki nie przynoszą już żadnych efektów ani zadowolenia.
Co możemy zrobić?
Najważniejsze jest reagowanie odpowiednio wcześnie. Pomocne może być przyjrzenie się temu, co powoduje największe obciążenie, ustalenie realnych priorytetów, zadbanie o przerwy i czas na regenerację oraz rozmowa z przełożonym o trudnościach związanych z organizacją pracy. Ważne są także dobre relacje i wzajemne wsparcie w zespole. Jeżeli objawy utrzymują się i zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie, warto poszukać profesjonalnej pomocy.
Z perspektywy pracodawcy istotne jest natomiast rozpoznawanie i ograniczanie zagrożeń psychospołecznych – tych elementów organizacji i środowiska pracy, które mogą powodować nadmierne obciążenie psychiczne pracowników.
Państwowa Inspekcja Pracy od wielu lat prowadzi działania na rzecz ograniczania negatywnych skutków stresu i innych zagrożeń psychospołecznych w środowisku pracy. W 2025 roku w ramach programu „Przeciwdziałanie negatywnym skutkom stresu w pracy” przeprowadzono 308 szkoleń dla 15 403 osób. Pracodawcy mogli korzystać również ze wsparcia w rozpoznawaniu czynników stresogennych i planowaniu działań profilaktycznych.
Koordynatorzy programu wspierali także pracodawców w ocenie stresogenności cech pracy z wykorzystaniem Skali Ryzyka Psychospołecznego, opracowanej przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera w Łodzi. W 2025 roku badaniem objęto 1587 pracowników z 35 przedsiębiorstw, co pozwoliło na identyfikację źródeł stresu i zaplanowanie działań prewencyjnych.
Wiedza i praktyczne wskazówki są dostępne również online. Na stronie www.streswpracy.pl można znaleźć publikacje, artykuły, webinary oraz informacje dotyczące sposobów rozpoznawania i ograniczania stresu w miejscu pracy, jak również materiały poświęcone wypaleniu zawodowemu.
Zatrzymaj się, zanim przeciążenie stanie się codziennością. Zauważ pierwsze sygnały, porozmawiaj o trudnościach i sprawdź, co możesz zrobić, by pracować bez ciągłego przeciążenia. Więcej informacji i praktycznych wskazówek znajdziesz na www.streswpracy.pl.
Kontakt w sprawie realizacji programu:
Wioletta Natkaniec – koordynator programu „Przeciwdziałanie negatywnym skutkom stresu w pracy” w OIP w Katowicach - promocja@katowice.pip.gov.pl
